Voor veel paarden is het advies om de zadelmaker twee tot vier keer par jaar langs te laten komen om de pasvorm van je zadel te controleren. Klinkt als best veel. Als je zadel past dan past ‘ie…toch? Er zijn verschillende redenen waarom de pasvorm van je zadel verandert. Of willen zadelpassers juist lekker aan je verdienen en je meerdere zadels verkopen??
Met dat laatste kan ik je alvast helpen: Nee, een goede zadelpasser wil niet meerdere zadels met dezelfde functie aan je verkopen. Eén zadel is echt wel voldoende. Een goede zadelpasser denkt mee en stelt de juiste vragen. Zoals: weet je of je paard last heeft van seizoensveranderingen?
Paarden blijven niet statisch: Ze ontwikkelen zich lichamelijk als ze opgroeien of juist ouder worden. In het voorjaar mogen ze op het gras en worden ze opeens dikker, in de winter juist weer wat dunner…best logisch dat die veranderingen invloed hebben op de pasvorm van je zadel, toch?
Je paard ontwikkelt zich
Vooral als je een jong paard hebt zul je merken dat die zich nog lekker ontwikkelt. Wist je dat een paardenskelet pas volledig volgroeid na (gemiddeld) hun zesde levensjaar?1
Je kunt je dus voorstellen dat als je met een jong paard gaat starten er nog behoorlijk wat gaande is onder hun vachtje. Afhankelijk van wanneer je start met inrijden en wanneer je ook het zwaardere werk gaat oppakken (hoewel dat laatste met jonge paarden écht af te raden is, ze moeten eerst helemaal sterk zijn) zullen er dan ook veel aanpassingen aan het zadel nodig zijn voordat het lichaam stabiel is en de pasvorm dus ook.
Aan de andere kant heb je ook het ouder wordende paard. Sommigen gaan hun seniorentijd in zonder enige moeite of verandering, bij anderen kost het iets meer moeite. Spieren die minder worden of, als ze wel opgebouwd zijn, juist lastig te behouden zijn. Dat stukje spieren net achter de schoft dat een beetje begint in te zakken. De rugspieren die minder prominent zijn. Meer eten nodig om op het juiste gewicht te blijven…
Bij een jong paard is het handig om een team om je heen te hebben van experts die het paard de goede begeleiding geven naar een gezond, volwassen lichaam. Bij ouderdom al helemaal, omdat er dan kwaaltjes zoals EOTRH, Cushing/PPID en sneller blessures door slijtage aan de horizon liggen.
Daarbij is extra management, ondersteuning en toezicht nodig. Ook de zadelpasser is onderdeel van zo’n team, die je stiekem al om je heen hebt. Je hebt immers periodiek je hoefsmid, de paardentandarts, de osteopaat om af en toe blokkades en spieren los te maken. Dus ook je zadelpasser, die zorgt dat het zadel waarmee jij en je paard nog lekker ritjes kunnen maken de juiste pasvorm heeft.
Het wisselen van seizoenen
Het voorjaar
Je herkent het vast wel…de lente breekt aan, de zon schijnt meer en het wordt warmer. Het gras wordt langer en groener en de grond is niet meer zo modderig. De paarden mogen eerst een uurtje en na een paar weekjes wennen weer de hele dag op het gras. En je ziet je paard weer een beetje een “grasbuikje” krijgen.
In de lente ga je misschien weer meer rijden, je paard ontwikkelt meer spieren en conditie zodat jullie klaar zijn voor het wedstrijdseizoen. Of je gaat juist meer op pad en lekker buiten rijden!
Je kunt je dus voorstellen dat er dat wat “extra” om je paard heen zit. Dit heeft invloed op de pasvorm: je zadel gaat bij de schoft een beetje knellen en de balans en de drukverdeling zullen zich ook gaan verplaatsen.
Idealiter zit jij als ruiter op de 13-15e ruggenwervel, waar paarden het sterkst zijn. Maar opeens merk je dat je meer naar achteren zit, je balans moet aanpassen en je iets meer naar voren gaat zitten, of je gaat in de stoelzit hangen. Voor jou is dat laatste best comfortabel, maar je merkt dan ook wel dat je niet alles even makkelijk kan doen. Lichtrijden? Oef, dat kost opeens meer moeite dan je gewend was.
En je paard merkt dit ook, want met die veranderingen van het lichaam zit het kopijzer te strak, zal omhoog willen want daar zit de minste weerstand en dus gaat de balans van het zadel naar achteren toe. Oftewel: de pasvorm van je zadel klopt niet meer.
Opeens zit jij niet meer op de sterkste plek van de rug, én is de drukverdeling ook niet meer netjes over de rug verspreid. Alle druk komt nu op de lage onderrug, wat gaat zorgen voor pijnlijke spieren en in sommige gevallen zelfs een blokkade in de bewegingen die je paard eerst juist wel heel goed deed.
Het najaar
En dan na de zomer…het is minder lang licht buiten, het wordt kouder, het weer wordt slechter, je paard staat meer op de paddock en minder op het gras…Minder beweging, minder eiwitrijk gras…je paard wordt weer dunner. Als je niks gedaan hebt aan je zadel dan komt het wel weer goed te liggen…uiteindelijk…maar je kunt de osteopaat wel extra laten komen, want die onderrug is nog steeds pijnlijk van een zomer lang druk op de verkeerde plek.
En laten we eerlijk zijn, het idee dat we ons paard een zomer lang een paar keer in de week actief pijn aan het doen zijn voelt niet echt lekker. Voor het comfort van je paard én je eigen gemoedstoestand is het dan goed om naar de pasvorm van je zadel te laten kijken en deze eventueel aan te passen voor deze tijd van het jaar.
Zeker zijn van je zaak en zadel? Plan een afspraak bij me in!
Wat kun je als paardenhouder doen?
Leer je paard kennen! Klinkt super makkelijk, je kent zijn karakter, toch? Maar kijk ook naar hoe hij het hele jaar door is:
- Hoe verandert je paard per seizoen?
- Rij je soms meer of minder?
- Staat je paard altijd buiten of zomers veel meer?
- Staat je paard veel in de box of heeft hij vrije beweging overdag?
- Is het voer dat hij krijgt ongeveer hetzelfde of wisselt de kwaliteit? Denk aan bijvoorbeeld de suikers in je hooi of voordroog kuil. Deze wisselen elk jaar!
- Staat hij alleen of speelt hij veel met weidegenootjes?
Met bovenstaande punten kun je aan de gang met het bijhouden van je paard. Welke dingen gelden voor jouw paard, en hoe kan je dit bijhouden?
Het makkelijkste: een meetlint. Je kunt ze krijgen bij o.a. Pavo, Kramer, Agradi en de meeste andere paardenwinkels. Super handig om je paard af en toe mee op te meten! Maak een notitie in je telefoon waar je de datum en het gewicht in bijhoudt. Maak ook af en toe een foto van de zijkant van je paard zodat je ook kunt zien hoe hij verandert qua spiermassa en bouw.
Aan de hand daarvan kun je beter inschatten wanneer je een zadelpasser erbij moet halen zodat de pasvorm van je zadel beter klopt.
En misschien nog wel de meest makkelijke: je instructeur! Vaak zien zij heel goed wanneer een zadel te groot wordt voor een paard en gaat bewegen of juist te krap is en de balans zich naar achteren verplaatst.
Makkelijke aanpassingen
Wees niet bang, je zult echt niet voor elk seizoen een apart zadel nodig hebben. Er zijn veel merken waarbij het kopijzer verwisselbaar is en je met 5 minuten je zadel weer passend kunt krijgen.
Op de markt zijn ook steeds meer alternatieven voor bomen met een vast kopijzer, zoals Treeclix. Dit zijn wegjes die een zadelpasser makkelijk op een boom installeert en een zadel smaller kan maken. Super handig voor paarden die in de winter dunner worden, voor ouder wordende paarden of juist voor de paarden die heel sensibel zijn over de pasvorm van het zadel. Soms kan een millimeter net het verschil maken tussen gewoon presteren en optimaal presteren!
Een nieuw zadel is absoluut niet nodig. De laatste jaren zijn er super handige ontwikkelingen geweest, van het verwisselbare kopijzer tot Treeclix (wegjes van verschillende diktes die je kunt gebruiken om een vast kopijzer makkelijker op maat te maken zonder de boom te hoeven persen). Hiermee kun je dus ook makkelijk het rijcomfort van jou en je paard weer bewerkstelligen. Na de zomer, als je paard weer minder op de wei staat en weer afslankt, kan je zadelpasser dan ook weer heel simpel je zadel weer op de juiste maat zetten.
Hou jij de seizoenswisselingen van jouw al paard bij? Nu weet je hoe.
Toch wat hulp nodig? Maak dan een afspraak met mij via de onderstaande afsprakenplanner.
Bronnen:
- https://www.horsesinsideout.com/post/skeletal-maturity-in-horses-growth-plate-ossification-and-age-considerations